Kleurrijke akkerrand

Een kleurrijke akkerrand met voor verschillende insectensoorten aantrekkelijke bloemen. Zweefvliegen hebben een korte tong en kunnen alleen ondiepliggende nectar en stuifmeel bereiken. Sommige soorten bijen en nachtvlinders hebben een hele lange tong waarmee ze ook de diepliggende nectar uit kelkbloemen kunnen halen. Zweefvliegen zie je vooral op bloemen met een vlakke bodem zoals composieten en schermbloemen.

Rosse zweefvlieg Epysyrphus balteatus

Epysyrphus balteatus is een zeer algemene zweefvlieg en speelt daardoor een belangrijke rol bij de beperking van bladluispopulaties. Deze zweefvlieg komt bijna overal voor en is niet kritisch ten aanzien van het soort bladluizen.

Geelwaterbak in bietenperceel bij bloemrijke akkerrand

Insecten worden door sommige kleuren sterk aangetrokken. Voor zweefvliegen is fel geel bijzonder aantrekkelijk. Aan het laagje water in de bak is een oplosmiddel toegevoegd dat de spanning van het oppervlak verlaagt. Insecten die in het water terecht komen, verdrinken. Voor het onderzoek werd op verschillende afstand van de akkerrand (resp. 0. 10, 20 en 30 meter) een geelwaterbak geplaatst om de aanwezigheid van zweefvliegen te meten.

Insectenvangtent

Met insectenvangtenten wordt hetzelfde beoogd als de geelwaterbakken: de aantallen zweefvliegen ter plaatse vaststellen. Op andere locaties, met name langs een struweelrand, worden goede resultaten met dit vangmiddel bereikt. Gezien de magere vangstresultaten lijkt de vangtent voor het open poldergebied minder geschikt.


Het onderzoeksperceel met Zeeuwse Vlegel

Zeeuwse Vlegel is de merknaam voor een zomertarwe waarvan het gelijknamig brood gebakken wordt. Het wordt milieuvriendelijk geteelt zonder gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Vanwege dat laatste gegeven is het een geschikt gewas voor het zweefvlieg-bladluisonderzoek.
Het logo van Zonnestraal, de wereld van de akkerranden Akkerranden

Onderzoek: 
natuurlijke bestrijding van de bladluis

Leveren de bloemrijke akkerranden van Zonnestraal een bijdrage aan de natuurlijke bestrijding van bladluis in het aangrenzende gewas?

De beantwoording van deze vraag - en dan toegespitst op zweefvliegen waarvan de larven bladluizen eten - is het doel van een 3-jarig onderzoek dat wordt uitgevoerd door Kees de Kraker van Ecologisch adviesbureau Sandvicensis.

Toen in de periode 1996-1998 onderzoek werd verricht naar het voorkomen van insecten op de bloemrijke akkerranden, bleek dat er op sommige akkerranden veel zweefvliegen voorkwamen waarvan de larven bladluizen eten. De volwassen zweefvliegen zelf leven van stuifmeel en nectar uit bloemen. Om eitjes te kunnen leggen moeten de vrouwelijke zweefvliegen stuifmeel eten.

Aangetrokken door de bloemrijke akkerrand, ligt het voor de hand om te veronderstellen dat planten met bladluizen in de buurt van de bloemenrand het eerst in aanmerking komen om eitjes op af te zetten. Voordat een zweefvlieglarve kan verpoppen eet deze honderden bladluizen. Op die manier zou de bladluisontwikkeling in het aangrenzende gewas, bijvoorbeeld graan, binnen de perken gehouden kunnen worden. Hierdoor ontstaat er een verminderde noodzaak voor chemische bestrijding met insecticiden, wat positief is voor het milieu.

Het onderzoek richt zich met name op het vaststellen van aphidofage zweefvliegen (= soorten waarvan de larven bladluizen eten) op de akkerrand en de aanwezigheid van deze zweefvliegen op verschillende afstanden van de rand in het gewas.

Om dit vast te kunnen stellen wordt onder andere gewerkt met insectenvangtenten en zogenaamde geelwaterbakken. Allebei vangmiddelen die permanent opgesteld staan en informatie moeten verschaffen over de ter plaatse voorkomende zweefvliegen.

Natte koude zomers met vrij weinig bladluizen en de winderige omstandigheden in het Zeeuwse polderland hadden tot gevolg dat de vangsten van aphidofage zweefvliegen in 1999 en 2000 erg mager waren. Hopelijk worden in 2001 veel grotere aantallen zweefvliegen gevangen, anders kunnen geen duidelijke conclusies uit dit onderzoek getrokken worden.

Terug Onderzoek naar kleine zoogdieren Inhoudsoverzicht